Bao sái bàn thờ là một việc làm quan trọng vào dịp cuối năm, thể hiện lòng thành kính của con cháu đối với tổ tiên, thần linh; đồng thời mang ý nghĩa tống cựu nghinh tân, chuẩn bị không gian thờ tự trang nghiêm để đón năm mới an lành, đủ đầy.
Trong tháng 12 âm lịch (tháng Chạp), việc lựa chọn thời điểm, ngày giờ phù hợp và thực hiện đúng cách sẽ giúp gia chủ an tâm hơn về mặt phong tục, đồng thời giữ trọn sự trang nghiêm cho không gian thờ cúng.
- Thời điểm thích hợp để bao sái bàn thờ trong tháng Chạp
Theo phong tục truyền thống, bao sái bàn thờ thường được thực hiện trong tháng 12 âm lịch, trước Tết Nguyên Đán. Trong đó, có hai mốc thời gian phổ biến được nhiều gia đình lựa chọn:
Sau ngày 23 tháng Chạp
- Ngày 23 tháng Chạp là lễ tiễn Ông Công – Ông Táo về chầu trời.
- Sau thời điểm này, bàn thờ được xem là “vắng ngài”, thuận tiện cho việc lau dọn.
- Đây là mốc thời gian quen thuộc, được nhiều gia đình áp dụng qua nhiều thế hệ.
Bao sái sớm hơn trong năm có Lập Xuân đến sớm
Trong một số năm, Tết Lập Xuân rơi sớm vào khoảng giữa tháng 12 âm lịch (ví dụ ngày 17/12 âm lịch). Theo quan niệm dân gian:
- Lập Xuân đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ sinh khí mới
- Sau Lập Xuân, việc dọn dẹp, làm mới không gian sống và không gian thờ tự được xem là phù hợp
Vì vậy, gia chủ hoàn toàn có thể bao sái bàn thờ sớm hơn ngày 23 tháng Chạp, với điều kiện thực hiện đúng nghi thức, thành tâm và trang nghiêm.
- Có nên quá câu nệ ngày tốt – ngày xấu?
Trong đời sống hiện đại, nhiều chuyên gia văn hóa cho rằng:
- Bao sái bàn thờ là nét đẹp văn hóa tâm linh, không nên quá cứng nhắc
- Nếu không tiện xem ngày hợp tuổi, gia chủ chỉ cần:
- Tránh các ngày xấu phổ biến như mùng 5, 14, 23 âm lịch
- Chọn ngày thuận tiện, gia đình có đủ thời gian dọn dẹp chu đáo
- Quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính
- Giờ tốt để bao sái bàn thờ
Việc bảo sái nên thực hiện vào ban ngày, khi không gian sáng sủa, dương khí tốt. Một số khung giờ thường được lựa chọn:
- Giờ Thìn (7h – 9h)
- Giờ Tỵ (9h – 11h)
- Giờ Mùi (13h – 15h)
Gia chủ nên tránh lau dọn bàn thờ vào buổi tối hoặc đêm khuya để giữ sự trang nghiêm.
- Những lưu ý quan trọng khi bao sái bàn thờ
Trước khi bao sái
- Thắp 1 hoặc 3 nén hương xin phép thần linh, gia tiên
- Khấn ngắn gọn, trình bày rõ lý do lau dọn bàn thờ cuối năm
Trong quá trình lau dọn
- Dùng khăn sạch riêng, không dùng chung với đồ sinh hoạt hằng ngày
- Nước lau có thể là:
- Nước ấm
- Nước ngũ vị hương
- Rượu gừng pha loãng
- Lau theo thứ tự từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài
- Nếu cần di chuyển đồ thờ để lau, nên đánh dấu vị trí để đặt lại đúng chỗ cũ
Những điều nên tránh
- Không tự ý xê dịch, đổ tro bát hương nếu không thực sự cần thiết
- Không làm rơi vỡ đồ thờ
- Tránh nói cười, đùa giỡn trong quá trình bảo sái
Trường hợp bao sái trước ngày 23 tháng Chạp, gia chủ chỉ nên lau dọn, chỉnh trang bên ngoài; việc rút chân nhang, thay tro (nếu có) nên để sau ngày 23.
- Sau khi bao sái bàn thờ
- Sắp xếp lại đồ thờ ngay ngắn, cân đối
- Thay nước mới, hoa tươi nếu cần
- Thắp hương tạ lễ, báo cáo đã hoàn tất việc lau dọn
- Ý nghĩa của việc bao sái bàn thờ cuối năm
Bao sái bàn thờ không chỉ là việc làm mang tính hình thức mà còn chứa đựng nhiều giá trị tinh thần:
- Thể hiện lòng hiếu kính với tổ tiên
- Giữ gìn không gian thờ tự sạch sẽ, trang nghiêm
- Gửi gắm mong ước về một năm mới bình an, thuận hòa, nhiều may mắn
Kitchentown tin rằng, dù mỗi gia đình có cách thực hiện khác nhau, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và chỉn chu. Một bàn thờ được bảo sái gọn gàng, sạch sẽ chính là nền tảng tinh thần vững chắc để cả gia đình đón Tết trong an yên và ấm áp.
